Γράφει η Κίννα Ευθυμία
Ψυχολόγος Εγκληματολόγος MSc – Ψυχοθεραπεύτρια
MSc Ταυτότητα και Διαπροσωπικές Σχέσεις, MSc Ψυχιατροδικαστικής , MSc Investigative Psychology.
Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια έχουν απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα τόσο όσον αφορά το περιεχόμενό τους όσο και την ηλικία έναρξης ενασχόλησης των παιδιών και κατά συνέπεια την κατάχρηση και τον εθισμό. Πρόσφατα προστέθηκε στο ταξινομικό μας σύστημα διαταραχών, ο εθισμός στα ηλεκτρονικά παιχνίδια καθώς πλέον τα παιδιά από 8 ετών εθίζονται. Το θέμα, όμως, της βιαιότητας που συναντάται σε μερικά ηλεκτρονικά παιχνίδια συνεχίζει και απασχολεί, ειδικά, όταν ένας πραγματικός πόλεμος αποτυπώνεται σε ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι!
Τα παιχνίδια αυτά μπορεί να ξεκίνησαν με ιππότες, κουρσάρους, καουμπόηδες, ινδιάνους και ήρωες των παραμυθιών και των ιστοριών που διάβαζαν μικρά τα παιδιά. Πλέον όμως τα παιδιά φτιάχνουν χαρακτήρες στα παιχνίδια που γίνονται σκληροί πολεμιστές και αδίστακτοι δολοφόνοι. Η εξοικείωση τους με την βία είναι σε καθημερινή βάση, θέμα που είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για την συμπεριφορά τους.
Πρόσφατα στην Αμερική, τα πλήγματα κατά του Ιράν παρουσιάζονταν στα κοινωνικά δίκτυα σαν βιντεοπαιχνίδι με memes και μοντάζ, κάτι που θεωρήθηκε πρωτοφανές για τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις καθώς δεν συνηθιζόταν η διάδοση χτυπημάτων σε μαζικό κοινό. Δύο εβδομάδες μετά την έναρξη της επιχείρησης «επική οργή» μεγάλο μέρος της διαδικτυακής επικοινωνίας του Λευκού Οίκου πρόβαλε σαρκαστικά βίντεο που συνδύαζαν πλάνα πραγματικών πυραυλικών πληγμάτων με αποσπάσματα από παιχνίδια όπως το ¨Call of duty¨ αλλά και ταινίες του Χόλιγουντ όπως το «Top Gun» και το «Iron Man». Από την κυβέρνηση αναφέρθηκε πως αυτό είχε ως σκοπό την διάδοση της στρατιωτικής επιτυχίας και όχι την προσβολή της ζωής των στρατιωτών ή των πολιτών. Μάλιστα με τον τρόπο αυτό, ο πόλεμος μετατράπηκε σε αγορά στοιχήματος, καθώς έχουν παιχτεί πάνω από 1 δις δολαρίων σε αγορές πρόβλεψης για τις επιθέσεις.
Η χρησιμοποίηση όπλων και γενικά η βία που λαμβάνουν τα παιδιά μπορεί να τα εξοικειώσει με τη βία πρόωρα και να καταστήσει εύκολη την πραγματική χρήση τους αργότερα στη ζωή. Αρκετοί επικαλούνται τα δεκάδες περιστατικά ανά τον κόσμο και ιδιαίτερα στις Η.Π.Α., όπου παιδιά και έφηβοι ασκούν βία σε δασκάλους, καθηγητές και συμμαθητές τους. Αυτό σημαίνει πως στην τρυφερή ηλικία που τα παιδιά μαθαίνουν τον κόσμο, αν τον μάθουν με βία αυτή θα χρησιμοποιούν μετά. Γνωρίζουμε, δε, πως τα παιδιά είναι μιμητικά όντα, άρα αυτό που βλέπουν, έχουν την τάση να το κάνουν στην πραγματική ζωή. Γι αυτό πρέπει να υπάρχει ιδιαίτερη προσοχή και από το ίδιο το σπίτι και την οικογένεια είτε σε φράσεις που μπορεί να υποδηλώνουν βία πχ ¨μην σου πάρουν τον αέρα τα άλλα παιδάκια¨ ή σε πράξεις που είναι βίαιες πχ να πετάξει ο γονέας αντικείμενα επειδή δεν μπορεί να διαχειριστεί τον θυμό του.
Η απόσταση ανάμεσα σε έναν πραγματικό και έναν φανταστικό πόλεμο είναι μεγάλη και , τα παιδιά «παίζουν» στο διαδίκτυο με την ιδέα του τι σημαίνει να σκοτώνεσαι χωρίς να καταλαβαίνουν την επικινδυνότητα και την καταστροφικότητα που φέρνει ένας πόλεμος στην ανθρωπότητα. Να σημειώσουμε πως τα παιδιά με την παρορμητικότητα που έχουν, την άγνοια κινδύνου και την περιέργεια, καθώς ο προμετωπιαίος φλοιός, που είναι το κέντρο της αυτορρύθμισης και της λήψης αποφέσεων, δεν έχει ολοκληρωθεί στην παιδική ηλικία (αναπτύσσεται αργότερα, στα 20 έτη για τα κορίτσια και στα 25 έτη για τα αγόρια) δυσκολεύονται να κρίνουν και να διαχωριστούν από αυτά που βλέπουν στο διαδίκτυο.
Έτσι μπορεί ένα παιδί να μην μπορεί να διαχωρίσει τον πραγματικό κόσμο από τον κόσμο του διαδικτύου με αποτέλεσμα να συμπεριφέρεται βίαια στην πραγματική ζωή, κάτι που δεν είναι αποδεκτό και θα έχει κυρώσεις. Δηλαδή, δεν κάνουμε κακό σε όποιους μας πρόσβαλαν ή μας αδίκησαν σοβαρά, βρίσκουμε άλλους τρόπους να επικοινωνήσουμε κάτι που μας ενοχλεί ή να απομακρυνθούμε από κακές συμπεριφορές. Είναι διαφορετικό να «παίξει» κάποιος νοητικά με μια ιδέα, από το να την πραγματοποιήσει. Άρα θωρακίζουμε τα παιδιά απέναντι στην βία με πολλές συζητήσεις για τον ρόλο του διαδικτύου, την διάδοση ειδήσεων και παραδείγματα από την ζωή.
Πηγές:
https://septentrio.uit.no/index.php/eludamos/article/view/vol1no1-2
https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1555412017720359