Από Θεοπούλα Σιγλίδου, Φοιτήτρια Ψυχολογίας ΕΚΠΑ
Οι ζωές των Influencers προβάλλονται καθημερινά σε πολλές πλατφόρμες και συχνά παρουσιάζουν μια τέλεια καθημερινότητα. Τα παιδιά βλέποντας αυτό το περιεχόμενο εντυπωσιάζονται και επιθυμούν να γίνουν μέρος μιας τόσο “λαμπερής” ζωής. Ωστόσο, ιδιαίτερα σε μικρότερες ηλικίες, δεν μπορούν να κατανοήσουν εύκολα τι είναι αληθινό και τι ψεύτικο σε όσα προβάλλονται στο διαδίκτυο.
Βλέποντας συνομήλικους τους να έχουν κανάλι στο YouTube, να λαμβάνουν δωρεάν παιχνίδια και ρούχα ή να πηγαίνουν σε χώρους διασκέδασης, επιθυμούν να αποκτήσουν και τα ίδια αντίστοιχα πράγματα. Αντιλαμβάνονται πως όταν γίνει κάνεις Kidfluencer και δημιουργεί βίντεο, αποκτά φήμη, οικονομική άνεση και πολλά άλλα πράγματα που δεν μπόρεσαν να τους προσφέρουν οι γονείς τους.
Όσο περισσότερο παρακολουθούν Kidfluencers, τόσο περισσότερο θέλουν και τα ίδια να γίνουν μέλη αυτής της κοινότητας. Μια έρευνα που ασχολήθηκε με αυτό το θέμα έδειξε ότι, από ένα δείγμα 300 άτομων, το 42% παρακολουθεί συστηματικά υλικό που δημοσιεύουν οι Kidfluencers.
Υπάρχει όμως και μια άλλη κατηγορία παιδιών που γίνονται Kidfluencers, χωρίς να το επιλέγουν συνειδήτα. Αυτό συμβαίνει όταν οι γονείς είναι ήδη Influencers πριν δημιουργήσουν οικογένεια. Με αυτό τον τρόπο προβάλλουν δημόσια την ζωή των παιδιών τους, συχνά από την στιγμή της γέννησής τους και με κάθε λεπτομέρεια.
Ένας ενήλικας επιλέγει συνειδητά να εκτεθεί δημόσια και να συνεργαστεί με brands, κατανοώντας πιο εύκολα τους πιθανούς κινδύνους. Για τα παιδιά αυτό είναι πιο δύσκολο, καθώς δεν μπορούν να αντιληφθούν πλήρως τι σημαίνει δημόσια έκθεση και ψηφιακό αποτύπωμα.
Όπως οι Influencers έτσι και οι Kidfluencers αποτελούν έναν νέο τρόπο διαφήμισης προϊόντων και υπηρεσιών. Αυτή η μορφή διαφήμισης μπορεί να αναγνωριστεί κυρίως από άτομα με ανεπτυγμένες ικανότητες επεξεργασίας πληροφοριών και εμπειρία σε διάφορες μορφές διαφήμισης. Γι’ αυτό είναι πιο εύκολο τα παιδιά να πέσουν θύματα εμπορικής εκμετάλλευσης. Ορισμένες φορές τα διαφημιστικά μηνύματα είναι ξεκάθαρα, με προβολή επωνυμιών, ενώ άλλες φορές παρουσιάζονται με έμμεσο και κρυφό τρόπο.
Παρόλο που η ζωή αυτών των παιδιών φαίνεται τέλεια, συχνά κρύβει σκοτεινές πλευρές που δεν γίνονται γνωστές. Τα βίντεο που δημοσιεύονται στο διαδίκτυο είναι προσβάσιμα σε όλους, γεγονός που επιτρέπει σε κακόβουλα άτομα να τροποποιήσουν και να αναδημοσιεύσουν το υλικό χωρίς την συγκατάθεση του παιδιού. Με τη πάροδο του χρόνου, οι Kidfluencers αποκτούν θαυμαστές και γίνονται αναγνωρίσιμοι σε ένα εύρη κοινό, το οποίο μπορεί να τους αναγνωρίζει και στην καθημερινότητα τους.
Αυτό μπορεί να κάνει τη ζωή τους εκτός σπιτιού δυσάρεστη ή ακόμη και επικίνδυνη, τόσο για τη σωματική τους ασφάλεια όσο και για τη ψυχική τους υγειά. Συχνά δεν έχουν τη ελευθερία να περνούν χρόνο με την οικογένεια και τους φίλους τους. Η ενασχόληση με την δημιουργία βίντεο και content τους περιορίζει από την κοινωνική ζωή. Έτσι δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν και να κοινωνικοποιηθούν με άλλα παιδιά, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά τη συναισθηματική και κοινωνική τους ανάπτυξη, που είναι ένα σημαντικό βήμα στις μικρότερες ηλικίες
Επειδή είναι γνωστό ότι οι Kidfluencers έχουν καλή οικονομική κατάσταση, κάποια άτομα τους προσεγγίζουν ώστε να τους εκμεταλλευτούν οικονομικά. Τα άτομα αυτά υιοθετούν τον ρολό του φίλου για να πλησιάσουν τους ανήλικους. Επιπλέον, κάποιοι εκφράζονται άσχημα απέναντι στους ανήλικους είτε από κοντά είτε μέσω σχολίων στο διαδίκτυο. Σε αντίθεση με τους ενήλικες, τα παιδία δεν μπορούν να διαχειριστούν εύκολα τέτοιου είδους επιθέσεις, με αποτέλεσμα να επηρεάζουν αρνητικά την ψυχολογία τους.
Οι μικροί Influencers, λόγω της ηλικίας τους, πρέπει όπως όλα τα παιδιά να φοιτούν στο σχολείο. Όμως έχει αποδειχτεί πως δυσκολεύονται να εξισορροπήσουν τον ρόλο του μαθητή με εκείνο του επαγγελματία. Έτσι, συχνά λαμβάνουν λιγότερη γενική εκπαίδευση και έχουν περιορισμένη επαφή με συνομήλικους τους.
Στην Γαλλία υπάρχει νόμος που προστατεύει τους ανήλικους από την παιδική εργασία και αποδίδει τις ευθύνες στους γονείς αλλά και στις πλατφόρμες όπου δημοσιεύονται βίντεο. Επίσης η νομοθεσία προβλέπει ότι, αν το παιδί έχει δικό του προφίλ, τα έσοδα που αποκτά πρέπει να κατατίθενται σε έναν κλειστό λογαριασμό στον οποίο θα έχει πρόσβαση μόνο όταν ενηλικιωθεί.
Τέλος, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να ενημερωθούν ουσιαστικά για αυτόν τον σύγχρονο τρόπο διαφήμισης, ώστε να καταλάβουν καλυτέρα τον τρόπο λειτουργίας του. Στη συνέχεια είναι σημαντικό να ενημερώσουν τα παιδιά με απλό, αναλυτικό και κατανοητό τρόπο σχετικά με τους κινδύνους και τις επιρροές που μπορεί να έχει το Kidfluencing.
Πηγές:
https://www.eleftherostypos.gr/ellada/baby-influencers-anilikoi-protagonistes-ston-kosmo-ton-social-media-h-psychologos-nikoletta-tourlente-analyei-sto-et-magazine-tous-kindynous
https://www.deutschlandfunkkultur.de/politisches-feuilleton-kidfluencing-100.html
Rasmussen, Eric E., κ.ά. ‘Kidfluencer Exposure, Materialism, and U.S. Tweens’ Purchase of Sponsored Products’. Journal of Children and Media, τ. 16, τχ. 1, Ιανουάριος 2022, σελ. 68–77. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1080/17482798.2021.1910053.
Shomai, Shilla, κ.ά. ‘Kidfluencers’ Lived Experiences of Influencer Culture: A Time for Regulation?’ International Journal of Sociology and Social Policy, τ. 44, τχ. 11/12,
Σεπτέμβριος 2024, σελ. 1109–22. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1108/IJSSP-03-2024-0109.