Γράφει η Αγγελική Κορωπιώτη
Στην σύγχρονη κοινωνία της διαρκής δημόσιας έκθεσης, η ιδιωτικότητα είναι κρίσιμης σημασίας για τον σημερινό άνθρωπο. Σε έναν κόσμο στον οποίο ένα μεγάλο μέρος της προσωπικής ζωής είναι δημόσια προσβάσιμο, η επιλογή της ανώνυμης περιήγησης στο διαδίκτυο φαίνεται δελεαστική.
Τι είναι η ανώνυμη περιήγηση και ποια είναι η τεχνική της πραγματικότητα;
Η επιλογή του incognito mode προσφέρεται σε browsers (όπως το Google Chrome, Firefox κ.α.) και υπόσχεται στους χρήστες ανωνυμία και ιδιωτικό περιβάλλον πλοήγησης. Οι περισσότεροι από αυτούς ενεργοποιούν την λειτουργία με την πεποίθηση ότι προστατεύονται πλήρως από την παρακολούθηση από τον πάροχο διαδικτύου ή από ιστότοπους. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη.
Η λειτουργία αυτή πράγματι αποτρέπει την καταγραφή και αποθήκευση ιστορικού περιήγησης και δεδομένων σύνδεσης, ενώ επιτρέπει την αποφυγή των cookies, αρχείων που αποθηκεύονται κατά την επίσκεψη σε έναν ιστότοπο, και των πληροφοριών από συμπληρωμένες φόρμες στοιχείων (π.χ. κωδικούς, email). Ωστόσο, η απόκρυψη αυτή συμβαίνει τοπικά στην συσκευή και δεν εξασφαλίζει πλήρη αλλά τοπική ιδιωτικότητα στο διαδίκτυο. Η επιλογή της ανώνυμης περιήγησης συμβάλλει στην προσωρινή πλοήγηση χωρίς να αποθηκευτούν ίχνη των ενεργειών στην ίδια την συσκευή.
Οι πάροχοι υπηρεσιών internet, οι ιστότοποι που επισκέπτεται ο χρήστης καθώς και τα δίκτυα μέσω των οποίων συνδέεται συνεχίζουν να παρακολουθούν τις ψηφιακές του ενέργειες. Συγκεκριμένα, οι πάροχοι έχουν την δυνατότητα να αναγνωρίσουν τους ιστοτόπους που επισκέφθηκε ο χρήστης, την διάρκεια και την συχνότητα σύνδεσης. Οι ιστότοποι καταγράφουν, μεταξύ άλλων, την συσκευή και την τοποθεσία, μέσω μεθόδων παρακολούθησης και ταυτοποίησης χρηστών (fingerprinting), ενώ τα δίκτυα αναλύουν την συμπεριφορά πλοήγησης χρησιμοποιώντας firewalls, φίλτρα ασφαλείας που ελέγχουν την δραστηριότητα του δικτύου, ειδικά σε εταιρικά και σχολικά περιβάλλοντα.
Ψευδαίσθηση ελέγχου και ψυχολογικές επιπτώσεις
Ο μύθος της πλήρης ανωνυμίας δημιουργεί ψευδαίσθηση του ελέγχου και είναι παραπλανητικός για τον σύγχρονο χρήστη του διαδικτύου που αναζητά την προστασία της ιδιωτικότητας του. Ο χρήστης παραμένει ευάλωτος σε μορφές παρακολούθησης και τα ψηφιακά ίχνη του εξακολουθούν να είναι προσβάσιμα. Αυτή η ψευδής αίσθηση ασφαλείας ενδέχεται να ενθαρρύνει ριψοκίνδυνες διαδικτυακές συμπεριφορές, όπως επίσκεψη παράνομων ή επικίνδυνων ιστοτόπων, διαδικτυακό εκφοβισμό (cyberbullying) και oversharing, δηλαδή εκούσια υπερέκθεση προσωπικών πληροφοριών. Η πλασματική ασπίδα της ανωνυμίας αυξάνει το ρίσκο και μείωνει την αίσθηση ευθύνης για τον δράστη. Παράλληλα, λόγω της αυταπάτης της ασφάλειας, εντείνονται συμπεριφορές εθισμού, κατάχρησης και εξάρτησης από την τεχνολογία. Επιπλέον, η συνεχής ανησυχία για την ιδιωτικότητα μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχική υγεία αυξάνοντας το άγχος και οδηγώντας σε υπερβολική επιφυλακτικότητα και ψηφιακή εξάντληση.
Συνοψίζοντας, η ανώνυμη περιήγηση, παρά την χρησιμότητά της, δεν αποτελεί ασπίδα προστασίας ούτε προσφέρει πλήρη ανωνυμία. Η συνεχής ενημέρωση, η ψηφιακή παιδεία και η κριτική σκέψη είναι παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην εξασφάλιση της ιδιωτικότητας σε ό,τι αφορά την περιήγηση στο διαδίκτυο.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Center for Humane Technology, “The Illusion of Control In Digital Tools”.
Psychology Today, “Private Browsing and Digital Risk”.