Γράφει η Ελένη Χατζηδημητρίου,
Φοιτήτρια τμήματος Ψυχολογίας ΕΚΠΑ
Πόσες φορές έχουμε πιάσει τον εαυτό μας να νιώθει ότι «γνωρίζει» έναν influencer; Να περιμένουμε τα stories του, να χαιρόμαστε με τις νίκες τους ή ακόμη και να επηρεαζόμαστε από τις απόψεις και τις επιλογές τους;
Στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι δημιουργοί περιεχομένου (influencers) έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας, δημιουργώντας μια αίσθηση οικειότητας που μοιάζει με πραγματική σχέση. Ωστόσο, αυτή η σύνδεση δεν είναι αμοιβαία. Πρόκειται για μια μονόπλευρη συναισθηματική σχέση, κατά την οποία το κοινό νιώθει ότι συνδέεται ουσιαστικά με κάποιον που δεν γνωρίζει πραγματικά. Το συγκεκριμένο φαινόμενο απασχολεί την Κοινωνική Ψυχολογία όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια και είναι γνωστό ως παρακοινωνική σχέση (parasocial relationships).
Ο σχηματισμός παρακοινωνικών σχέσεων είναι μια διαδικασία που βασίζεται σε διάφορους ψυχολογικούς μηχανισμούς που ενεργοποιούνται εύκολα μέσα από τη συνεχή έκθεση στα social media. Ένας από τους βασικότερους παράγοντες είναι η μοναξιά και η ανάγκη για διαπροσωπική σύνδεση. Ωθούν τα άτομα δηλαδή να αναζητήσουν εναλλακτικές μορφές κοινωνικής αλληλεπίδρασης, με αποτέλεσμα οι influencers να λειτουργούν ως «προσιτές» φιγούρες, προσφέροντας την αίσθηση μιας σταθερής παρουσίας και συναισθηματικής εγγύτητας.
Παράλληλα, η διαδικασία της ταύτισης ενισχύει περαιτέρω τη σύνδεση, καθώς οι χρήστες αναγνωρίζουν στους δημιουργούς περιεχομένου χαρακτηριστικά, αξίες ή τρόπους ζωής που αντανακλούν δικές τους επιθυμίες ή πτυχές του εαυτού τους.
Συνεπώς, μια τέτοια μονόπλευρη σύνδεση που χαρακτηρίζεται από βαθιά συναισθηματική προσκόλληση έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει δυσλειτουργικά την κοινωνική και συναισθηματική λειτουργικότητα του ατόμου και πιο συγκεκριμένα να οδηγήσει σε εξάρτηση.
Το να στραφούμε σε έναν influencer για παρηγοριά μπορεί να φαίνεται πιο εύκολο από το να ασχοληθούμε με τις πραγματικές μας σχέσεις, κάτι που μπορεί να εμποδίσει την προσωπική μας ανάπτυξη και τη σύνδεση με τους γύρω μας και άρα να απομακρυνθούμε από τη διαμόρφωση πραγματικών διαπροσωπικών σχέσεων
Ακόμη, η συνεχής έκθεση σε επιμελημένες και ιδανικοποιημένες εικόνες ζωής ενισχύει τις συγκρίσεις και ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την αυτοεκτίμηση του «καθημερινού» ατόμου που παρακολουθεί από την οθόνη του.
Ωστόσο, οι παρακοινωνικές σχέσεις δύνανται να επιφέρουν ορισμένα απροσδόκητα οφέλη. Έρευνες δείχνουν, ότι ένα από τα μεγαλύτερα οφέλη τους είναι ότι μπορούν να παρέχουν συναισθηματική υποστήριξη χωρίς καμία από τις συνήθεις πιέσεις. Αυτού του είδους η υποστήριξη μπορεί να είναι μια μορφή αυτοφροντίδας, ειδικά όταν βιώνει κανείς άγχος ή μοναξιά. Ακόμη, για πολλούς ανθρώπους, η αίσθηση του ανήκειν σε μια κοινότητα είναι ιδιαίτερα έντονη·όταν δεν ικανοποιείται, τα parasocial relationships μπορούν να καλύψουν αυτό το κενό κάνοντας τον θεατή να νιώθει ότι είναι μέρος κάτι μεγαλύτερου.
Συνοψίζοντας, οι παρακοινωνικές σχέσεις αποτελούν ένα αναπόφευκτο φαινόμενο της ψηφιακής εποχής, αντανακλώντας βασικές ανθρώπινες ανάγκες για σύνδεση, ταύτιση και νόημα. Αν και μπορούν να προσφέρουν υποστήριξη και εγγύτητα, η ισορροπία παραμένει καθοριστική, ώστε να μην υποκαθιστούν τις αυθεντικές διαπροσωπικές σχέσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν αυτές οι σχέσεις υπάρχουν, αλλά σε ποιο σημείο η ψηφιακή οικειότητα αρχίζει να αντικαθιστά την πραγματική ανθρώπινη επαφή.
Πήγες:
- Rostomyan, A., PhD. (2026, February 27). In parasocial relationships, we may feel loved while feeling lonely. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/emotions-in-our-lives/202602/the-risks-of-parasocial-relationships/amp
- Achterberg, G., & Achterberg, G. (2020, February 18). Parasocial Relationships: The nature of celebrity fascinations – Find a psychologist. Find a Psychologist – Find a licensed psychologist that’s right for you.https://www.findapsychologist.org/parasocial-relationships-the-nature-of-celebrity-fascinations/
- Brenner, B., PhD. (2026). The Psychology of Parasocial Relationships: From fandom to healthy boundaries. Therapy Group of DC. https://therapygroupdc.com/therapist-dc-blog/the-psychology-of-parasocial-relationships-from-fandom-to-healthy-boundaries/